Blaas kat voelen: Herken de symptomen en bied hulp aan jouw kat

Inleiding

Blaasontsteking is een van de meest voorkomende oorzaken van pijn en onrust bij katten. Of de ontsteking nu wordt veroorzaakt door een bacteriële infectie, kat blaasgruis, idiopatische blaasontsteking of langdurige stress, je huisdier kan er flink kat last van hebben. Door symptomen snel te herkennen en tijdig te laten onderzoeken bij de dierenarts voorkom je ernstige blaasproblemen zoals verstopping van de plasbuis of schade aan de nieren. In dit blog lees je wat een blaasontsteking precies is, hoe je de klachten herkent en – minstens zo belangrijk – hoe je ze kunt behandelen en stress verminderen om herhaling te voorkomen.

Wat is een blaasontsteking?

Een blaasontsteking (cystitis) is een ontsteking van de blaaswand. Er kunnen verschillende oorzaken spelen:

• Bacteriën die via de urinewegen omhoog klimmen (klassieke bacteriële infectie).
• Blaasgruis aanwezig of zelfs blaasstenen die de wand irriteren. De kleine kristallen of het gruis ontstaan vaak in geconcentreerde urine.
• Idiopatische blaasontsteking waarbij de exacte oorzaak onbekend blijft, maar stress een grote rol speelt.
• Minder vaak: aangeboren afwijkingen, tumoren, of druk van buitenaf (bijvoorbeeld door een vergrote dikke darm).

De ontsteking zorgt ervoor dat de blaas gevoelig wordt. Je kat gaat plassen in kleine beetjes, soms naast de kattenbak, en er kan bloed in de urine aanwezig zijn. In een later stadium kan de binnenkant van de blaas zó zwellen dat er een lege blaas ontstaat die toch pijnlijk blijft aanvoelen.

Symptomen van blaasproblemen

Let goed op de volgende symptomen:

• Moeite met plassen en persen op de bak; de kat kat zit soms minutenlang zonder resultaat.
• Bak plassen of bak gaat frequent – sommige katten dribbelen overal kleine beetjes urine.
• Bloed of troebele urine; bij katten met blaasgruis zie je soms zichtbare kleine kristallen in de plastic zak waarin je monsters opvangt.
• Harde miauwen of zelfs pijn bij aanraken van de buik.
• Lethargie, weigeren te eten en in ernstige gevallen gaan braken.
• Bij katers: plots niet meer kunnen plassen – dit is een spoedgeval door verstopping van de plasbuis.

Zie je één of meer van deze symptomen, laat de diagnose blaasontsteking altijd bevestigen bij de dierenarts.

Diagnose

Urine onderzoek

De basis is een urine onderzoek. Vaak wordt de urine direct via een dun naaldje uit de blaas opgezogen (cystocentese) om verontreiniging door andere katten of de kattenbak te vermijden. Zo kan de dierenarts:

• De zuurgraad en concentratie beoordelen – geconcentreerde urine vergroot de kans op kat blaasgruis.
• Zoeken naar bacteriën, kleine kristallen en eventueel ontstekingscellen.

Lichamelijk en aanvullend onderzoek

Een volledig lichamelijk onderzoek hoort erbij om onder meer de nieren en de buik af te tasten. Soms is er aanvullend onderzoek nodig, zoals:

• Echo – toont blaasgruis, blaasstenen of een verdikte wand.
• Röntgenfoto’s – bruikbaar bij mineralen die op foto wel zichtbaar zijn.
• Contraststudies voor lege blaas-problemen of om een verstopte plasbuis op te sporen.

Met al deze gegevens bepaalt de dierenarts de oorzaak en stelt hij een passend behandelplan op.

Oorzaken van blaasproblemen

1. Bacteriële infectie

   • Vooral bij oudere katten en katers met onderliggende ziekte.

2. Kat blaasgruis of blaasstenen

   • Meeste katten met o.a. struviet of calciumoxalaat; vaak de meest voorkomende oorzaak van pijn.

3. Stress

   • Langdurige stress (verhuizen, nieuwe kat naast huisgenoot, vuurwerk) kan idiopatische blaasontsteking uitlokken.

4. Dieet en vochtinname

   • Te weinig extra vocht of een ongeschikt voer verhoogt de kans op gruis.

5. Aangeboren afwijkingen of tumoren – zeldzamer maar niet uit te sluiten.

Behandeling

De behandeling hangt af van de oorzaak en de ernst van de symptomen:

Tip: Geef natvoer of voeg extra vocht toe aan brokjes. Een vochtiger dieet verdunt de urine, zodat kat blaasgruis minder snel ontstaat.

Idiopatische blaasontsteking

Bij idiopatische blaasontsteking (FIC) is er geen aantoonbare bacteriële infectie, blaasgruis of tumor. Toch zijn de symptomen vaak heftig. De exacte oorzaak is multifactorieel, maar stress blijft de rode draad.

Behandelaanpak

• Speciaal dieet dat de blaaswand ondersteunt.
• Voldoende dieet-variatie om ontsteking te beperken.
• Pijnstilling en eventueel spasmolytica.
• Rigoureus stress verminderen: vaste routine, genoeg kattenbakken (minstens één per kat + één extra), feromonen, speeltijd.

Hoewel genezing nooit gegarandeerd is, blijven de symptomen bij de meeste katten onder controle met een holistische aanpak.

Preventie

1. Dieet & extra vocht

   • Kies voeding met gebalanceerd mineralengehalte.

   • Zorg dat er overal vers water staat; stromend water stimuleert katten om te drinken.

2. Hygiëne kattenbak

   • Schep minimaal twee keer per dag; gebruik een ruime plastic zak om afval makkelijk te verwijderen.

3. Stress verminderen

   • Vermijd ruzie met andere katten, creëer hoge ligplekken, houd speelsessies kort maar frequent.

4. Regelmatige controle

   • Laat jaarlijks een urine onderzoek doen, zeker bij oudere katten of na een eerdere blaasontsteking.

5. Vroege signalering

   • Merk je dat je kat persen op de bak of kat zit terwijl er geen urine komt? Ga dan in eerste instantie meteen naar de dierenarts.

Complicaties

Onbehandelde blaasproblemen kunnen uitmonden in:

• Verstopping van de plasbuis met (acute) niervergiftiging.
• Blaasstenen die de wand beschadigen en blijft bloeden.
• Terugkerende blaasontsteking met littekenvorming.

Deze scenario’s zijn soms lastig definitief te verhelpen. Daarom is snelle interventie cruciaal.

Kat last en ondersteuning

Een kat met blaasproblemen voelt zich kwetsbaar. Help door:

• Een stille, schone kattenbak neer te zetten op verschillende verdiepingen.
• Zacht beddengoed zodat hij comfortabel kan liggen wanneer hij kat naast jou ligt te rusten.
• Fijn korrelstrooisel; dat maakt het kat moeilijk om te bak plassen minder pijnlijk.
• Urine opzuigen in een schone spuit of plastic zak wanneer de dierenarts een vers sample vraagt.

Blijf observeren of je kat gaat plassen of niet, en noteer elke afwijking in frequentie of kleur van de urine. Zo kun je het verloop met de dierenarts evalueren en de behandeling bijstellen.

Conclusie

Blaasontsteking en andere blaasproblemen komen vaker voor dan je denkt, maar met snelle detectie, een deskundige diagnose blaasontsteking en een combinatie van antibiotica, speciaal dieet, pijnstilling en stress verminderen help je je kat terug naar een gelukkig leven. Houd de symptomen scherp in de gaten, geef voldoende extra vocht en aarzel niet om bij twijfel direct een dierenarts te raadplegen. Zo voorkom je ernstige verstopping, nierfalen en veel pijn – en blijft jouw pluizige vriend nog vele jaren fit en tevreden.