Kitten plast niet in kattenbak: oorzaken, snelle oplossingen en training

Je nieuwe kitten is schattig, speels en vol energie – maar plast overal behalve in de kattenbak. Herkenbaar? Je bent zeker niet de enige. Onzindelijkheid bij kittens is een veelvoorkomend probleem dat veel katteneigenaren stress bezorgt. Het goede nieuws: in de meeste gevallen is dit gedrag eenvoudig te verhelpen met de juiste aanpak.

In deze uitgebreide gids ontdek je precies waarom je kitten buiten de bak plast, welke stappen je direct kunt nemen, en hoe je je kitten traint om wél netjes de kattenbak te gebruiken. Het is heel belangrijk om de juiste stappen te volgen om het probleem effectief op te lossen. Van medische oorzaken tot de juiste kattenbakvulling – hier vind je alles wat je nodig hebt.

Snelle checklist: wat moet ik nú doen als mijn kitten niet in de kattenbak plast?

Allereerst: geen paniek. Een kitten van 8–16 weken moet vaak nog leren waar de bak staat. Het is heel normaal dat jonge kittens af en toe een ongelukje hebben en soms in huis plast. Voor meer tips en advies over kattenbakgebruik en ongewenst gedrag kun je onze blog lezen. Straf je kitten nooit – dit werkt averechts en veroorzaakt alleen maar angst.

Direct uitvoerbare stappen

Neem deze acties vandaag nog:

1. Zet extra bakken neer – Plaats minimaal 2-3 ondiepe bakken verspreid over de belangrijkste leefruimtes waar je kitten speelt.

2. Breng je kitten na elke slaap-, speel- en eetsessie naar de bak – Kittens van 8 weken hebben een kleine blaas en moeten elke 1-2 uur plassen tijdens actieve periodes.

3. Maak ongelukjes direct schoon – Gebruik een enzymatische reiniger om geuren volledig te verwijderen, zodat je kitten niet naar dezelfde plek terugkeert.

4. Controleer of de bak laag genoeg is – De rand mag maximaal 5-7 cm hoog zijn zodat je kitten er makkelijk in kan.

5. Gebruik zacht, ongeparfumeerd grit – Geparfumeerde of grove vulling wordt vaak geweigerd door gevoelige kittenpootjes.

6. Geef je kitten een kleinere leefruimte – Beperk de eerste dagen tot één kamer met de bak altijd in zicht.

7. Prijs je kitten als het wél in de bak plast – Positieve bekrachtiging werkt veel beter dan straf.

Leeftijdsspecifieke verwachtingen

Leeftijd	Wat je kunt verwachten
8 weken	Nog volop aan het leren, frequente ongelukjes zijn normaal
12 weken	Routine begint te ontstaan, minder ongelukjes
5 maanden	Zou grotendeels zindelijk moeten zijn

Wanneer direct naar de dierenarts?

Bel binnen 24 uur als je kitten:

• Vaak naar de bak loopt maar slechts druppels plast

• Miauwt of pijn lijkt te hebben tijdens het plassen

• Bloed in de urine heeft

• Helemaal niet meer plast (dit is een spoedsituatie!)

In de volgende secties duiken we dieper in de medische oorzaken, de perfecte kattenbakopstelling en effectieve trainingsmethoden.

---

Medische oorzaken bij kittens die niet (meer) in de kattenbak plassen

Een gezond kitten kan vanaf ongeveer 4 weken al zindelijk zijn. Als je kat plots niet meer in de bak plast terwijl dit eerder wel goed ging, is dit vaak een signaal van pijn of ongemak – niet van stout gedrag.

Medische oorzaken voor plassen buiten de kattenbak zijn onder andere blaasontsteking, blaasgruis, nierproblemen en suikerziekte.

Veelvoorkomende urinewegproblemen bij jonge katten

Hoewel we blaasproblemen vaak associëren met oudere katten, kunnen ook kittens vanaf 5 maanden al klachten ontwikkelen:

• Blaasontsteking – Een ontsteking van de blaaswand die pijn en frequent plassen veroorzaakt

• Blaasgruis – Kleine kristallen in de urine die irritatie en blokkades kunnen veroorzaken

• Urineweginfecties – Bacteriële infecties die branden en ongemak veroorzaken

• Aangeboren afwijkingen – Soms is de plasbuis of blaas niet goed aangelegd

Bij katers kunnen blokkades van de urinewegen levensbedreigend zijn. Onbehandeld kan dit binnen 48 uur fataal zijn.

Alarmsignalen om op te letten

Let op deze symptomen die wijzen op een medische oorzaak:

• Kleine plasjes op allerlei plekken in huis

• Vaak persen of hurken zonder dat er urine komt

• Miauwen of onrustig zijn tijdens het plassen

• Bloed in de urine (roze of rode verkleuring)

• Plassen op koele, harde ondergronden zoals badkamertegels

• Overmatig likken aan de plasbuis of buik

• Lethargie of verminderde eetlust

Wat doet de dierenarts?

Je dierenarts zal bij voorkeur:

• Een urineonderzoek uitvoeren (bacteriën boven 10^5/ml wijzen op infectie)

• De pH van de urine controleren

• Soms een echo of röntgenfoto maken bij vermoeden van blaasgruis of verstopping

Plan een afspraak binnen 1-2 dagen. Bij ernstige problemen zoals helemaal niet kunnen plassen, ga direct naar de spoedkliniek.

Voeding en vocht voor gezonde urinewegen

Preventie begint bij goede voeding:

• Combineer natvoer (70-80% vocht) met droogvoer

• Zet vers water op meerdere plekken in huis

• Overweeg een drinkfontein – veel katten drinken hier meer van

• Kies voor voeding speciaal voor kittens met ondersteuning voor de urinewegen

---

Hoe zindelijkheid zich normaal ontwikkelt bij een kitten

Poezen zijn van nature schone dieren. Kittens zoeken vanaf ongeveer 3–4 weken instinctief een hoekje om te plassen en te poepen. Dit graaf- en begraafgedrag is diep geworteld in hun wilde voorouders, die zo hun geur voor roofdieren verborgen.

De rol van fokker en moederpoes

Bij een goede fokker leert de moederpoes het kitten al vroeg waar de bak staat. Meestal begint dit met een lage bak gevuld met zacht kattengrit. Wanneer je kitten op 8–9 weken bij jou thuiskomt, kan de verhuizing naar een nieuw huis deze routine tijdelijk verstoren.

Normale “regressie” rond 12–16 weken

Het is volkomen normaal dat een kitten dat al zindelijk leek, rond 12–16 weken plots weer ongelukjes maakt. Dit gebeurt vaak door:

• Veel nieuwe prikkels (nieuwe mensen, geluiden, ruimtes)

• Andere katten of huisdieren die het kitten onzeker maken

• Een nieuw huis met onbekende geuren

• Een nieuwe baby of huisgenoot

Dit is geen stap terug, maar onderdeel van het leerproces.

Zo bouw je zindelijkheid thuis op

Volg deze stappen om je kitten te helpen:

1. Zet je kitten na slapen, spelen, eten en drinken rustig in de bak

2. Blijf even in de buurt zonder druk uit te oefenen

3. Prijs je kitten zachtjes als het plast of poept

4. Herhaal dit consequent, dag na dag

Weekschema voor zindelijkheidstraining

Periode	Aanpak
Week 8–10	Meerdere bakken per kamer, kitten na elke activiteit in de bak zetten
Week 10–14	Routine opbouwen, aantal bakken langzaam verminderen
Vanaf 4 maanden	Fine-tunen, observeren welke bak favoriet is

Als je kitten ondanks deze basisstappen blijft plassen in huis, lees dan verder over bakplaatsing en vulling.

---

De kattenbak staat te ver weg of op een verkeerde plek

Jonge kittens van 8–12 weken hebben een klein “plasmarge”. Hun blaascapaciteit is slechts 5-10 ml en tijdens het spelen vergeten ze simpelweg op tijd naar de bak te gaan. Als de bak te ver weg staat – meer dan 5-10 meter – redt je kitten het vaak niet.

De ideale bakplaatsing

In een eengezinswoning of appartement moet je:

• In elke belangrijke leefruimte een bak plaatsen (woonkamer, slaapkamer, bovenverdieping)

• Zorgen dat er altijd een bak binnen “renbereik” is

• Bakken op rustige maar bereikbare plekken zetten

Ongunstige plekken voor de kattenbak

Vermijd deze locaties:

Slechte plek	Waarom problematisch
Naast wasmachine/droger	Plotseling lawaai schrikt af
Drukke gang of hal	Te veel verkeer, geen privacy
Direct naast voerbak	Katten scheiden eet- en plasgebied
Koude kelder of zolder	Te ver weg en oncomfortabel
Achter gesloten deur	Kitten kan er niet bij als nodig

Waar dan wél?

Goede opties zijn:

• Hoek van de woonkamer achter een plant of meubel

• Rustige plek in de logeerkamer

• Overloop boven, uit de looproute

• Badkamer (mits deur altijd open staat)

Praktijkvoorbeeld

Een kitten dat steeds op de bank plaste, bleek maar één bak te hebben – op zolder. De eigenaar plaatste een extra open kattenbak in de woonkamer. Binnen een paar dagen was het probleem opgelost. Het kitten hoefde niet meer twee trappen te rennen als de behoefte opkwam.

Vuistregel voor aantal bakken

In de beginfase geldt: liever “overal” een lage bak of zelfs een afwasteil dan te weinig. Later kun je afbouwen naar de standaard n+1 regel (aantal katten + 1 bak).

---

De juiste kattenbak en kattenbakvulling voor een kitten

Veel kittens mijden de bak omdat de bak zelf of het grit onprettig is voor hun kleine, gevoelige pootjes. De juiste keuze maakt een wereld van verschil.

De ideale kattenbak voor kittens

Kies een bak met deze kenmerken:

• Lage instap (maximaal 5-7 cm) zodat je kitten er makkelijk in en uit kan

• Voldoende oppervlak om te draaien en graven

• Open ontwerp zonder klep of kap in de eerste maanden

• Stabiele bodem die niet kantelt als je kitten erin springt

Een dichte kattenbak met klep en filter is voor veel volwassen katten al lastig – 40-60% wijst deze af vanwege claustrofobie of weerstand tegen de deur. Voor kittens is een open kattenbak altijd de betere keuze, in ieder geval in het begin.

De juiste kattenbakvulling

Voor kittens tot ca. 5–6 maanden geldt:

Aanbevolen:

• Zacht, fijn grit zonder parfum

• Niet-klonterend strooisel (hout- of papierstrooisel)

• Fijne kleikorrels zonder geur

Vermijd:

• Klontvormend grit bij erg jong kittens (risico op opeten en verstopping in de darmen)

• Grove houtkorrels die pijn doen aan pootjes

• Sterk geparfumeerde vulling die de gevoelige neus overweldigt

Vanaf ongeveer 5-6 maanden kun je overstappen op fijn klonterend grit als je kitten dit accepteert.

Test verschillende soorten

Katten zijn erg kieskeurig. Een slimme aanpak:

1. Zet 2-3 bakken naast elkaar met verschillende vullingen

2. Observeer welke bak je kitten spontaan kiest

3. Gebruik die vulling voortaan als standaard

Waarschuwing

Grove houtkorrels en geparfumeerd kattengrit worden vaak geweigerd. Het gevolg? Je kitten zoekt een zachter alternatief – zoals je tapijt, bed of wasmand.

---

Een schone kattenbak: hygiëne en onderhoud

Katten zijn van nature schone dieren met een zeer gevoelige neus. Een vieze bak mijden ze instinctief. Residuele ammoniak is al detecteerbaar voor katten bij 0,5 ppm – lang voordat jij het ruikt.

Dagelijks onderhoud

• Verwijder minimaal 1-2 keer per dag klonten en ontlasting

• Doe dit ook als het kitten nog maar kleine beetjes plast

• Schep dagelijks twee keer om vermijding met 80% te verminderen

Wekelijks onderhoud

• Vervang alle vulling minimaal 1 keer per week

• Bij meerdere katten of kittens vaker (elke 4-5 dagen)

• Was de bak met lauw water en milde, geurloze allesreiniger of soda

Wat je moet vermijden

Gebruik nooit:

• Chloor of bleek (laat resten achter die opnieuw markeren stimuleren)

• Sterk geparfumeerde reinigingsmiddelen

• Schuurmiddelen die de bak beschadigen

Schoonmaken na een ongeluk

Volg deze stappen als je kitten buiten de bak plast:

1. Dep de urine direct op met keukenpapier

2. Maak schoon met sopje (biotex of soda werkt goed)

3. Laat goed drogen

4. Gebruik een enzymatische reiniger die ureumverbindingen volledig afbreekt

5. Controleer na drogen of er geen geur meer is

Enzymatische reinigers zijn essentieel. Gewone schoonmaakmiddelen verwijderen de geur niet volledig, waardoor je kitten blijft terugkeren naar dezelfde plek.

---

Stress, angst en veranderingen als oorzaak van onzindelijkheid bij kittens

Zelfs heel jonge kittens zijn gevoelig voor stress. Onzindelijkheid is vaak een stress-signaal – niet “ondeugend gedrag” of pesten van de baasjes.

Veelvoorkomende stressoren

Wat kan stress veroorzaken bij je kitten?

• Verhuizing naar een nieuw huis (bijv. op 8–9 weken)

• Nieuwe huisgenoot (mens of dier)

• Harde geluiden (verbouwing, stofzuiger, onweer)

• Andere huisdieren die het kitten opjagen

• Een nieuwe baby in huis

• Verandering in dagritme van de eigenaar

Herkennen van stress-gerelateerd plassen

Een gestrest kitten plast vaak op zachte plekken zoals:

• De bank of fauteuil

• Je bed of kussens

• De wasmand met gedragen kleding

Deze plekken ruiken naar jou en voelen “veiliger” dan een open bak in een onbekende ruimte.

Wat kun je doen?

1. Geef je kitten een veilige basis – Een rustige kamer met eigen bak, mand, krabpaal en speelgoed

2. Creëer voorspelbaarheid – Vaste tijden voor voeren, spelen en rust:

   • Speeltijd om 8:00 uur

   • Speeltijd om 17:00 uur

   • Rustige speelsessie om 21:00 uur

3. Beperk prikkels – Laat je kitten wennen aan één kamer voordat je het hele huis vrijgeeft

4. Overweeg ondersteunende middelen – Een Feliway verdamper bootst gezichtsferomonen na en kan angst verminderen

Let op: feromoonproducten zijn een aanvulling, geen vervanging van gedragsaanpassing en een goede omgeving.

---

Hormonen en leeftijd: wanneer plassen in huis iets anders betekent

Vanaf een bepaalde leeftijd gaan hormonen een rol spelen. Dit kan leiden tot gedrag dat lijkt op onzindelijkheid, maar eigenlijk iets heel anders is.

Wanneer spelen hormonen mee?

Geslacht	Leeftijd	Wat je kunt zien
Poesjes	Vanaf ca. 4 maanden	Eerste krolsheid mogelijk
Katers	Rond 5-6 maanden	Territoriummarkering, sproeien

Krolsheid bij jonge poezen

Een krolse jonge poes kan plots op dekbedden, kussens en kleding gaan plassen. Ze is niet “onzindelijk” – ze verspreidt haar geur om katers aan te trekken. Andere symptomen zijn:

• Veel mauwen en roepen

• Rollen over de vloer

• Staart opzij houden

• Onrustig gedrag

Sproeien bij jonge katers

Katers vertonen sproeigedrag: staand tegen muur of meubels kleine hoeveelheden urine uitgescheiden. Dit ruikt sterk en markeert hun territorium. Let op het verschil:

• Gewoon plassen = grote plas op horizontaal oppervlak (onzindelijkheid)

• Sproeien = kleine verticale sproeistrepen tegen muren of meubels (markeren)

De oplossing: tijdig castreren of steriliseren

In overleg met je dierenarts wordt castreren of steriliseren vaak aanbevolen tussen 5 en 6 maanden. Dit:

• Vermindert hormonale onzindelijkheid

• Stopt of voorkomt sproeigedrag bij katers

• Voorkomt ongewenste nesten bij poesjes

• Vermindert stress en onrust

Bij plots hormonale veranderingen (veel miauwen, rollen, staart opzij) is het extra belangrijk om alert te zijn op kattengedrag bij de bak en stressreductie toe te passen.

---

Meerdere katten en kittens: conflicten rond de kattenbak

Heb je twee katten of meer? Dan is de dynamiek rond de kattenbak extra belangrijk. Een kitten in een huishouden met volwassen katten is kwetsbaar en kan de bak mijden uit angst of omdat een andere kat het pest.

De +1 regel

De gouden standaard bij het katten houden:

Aantal katten + 1 = minimaal aantal kattenbakken

Dus bij twee katten heb je minimaal 3 bakken nodig, verspreid over verschillende kamers en verdiepingen. Studies tonen aan dat 70-80% van de problemen oplost door simpelweg extra bakken toe te voegen.

Typische conflictmomenten

• Een volwassen kat die het kitten opwacht bij de enige bak

• Een dominante kat die de toegang tot de bak blokkeert

• Bakken die te dicht bij elkaar staan (telt als één bak voor katten)

• Een kat plast naast de bak om de andere te ontmoedigen

Oplossingen voor meerkattenhuishoudens

1. Geef het kitten een eigen kattenbak op een plek waar andere katten niet makkelijk bij komen

2. Creëer meerdere routes naar elke bak zodat het kitten niet “opgesloten” raakt door een andere kat in een deuropening

3. Gebruik een babyhekje om een aparte ruimte te maken waar alleen het kitten doorheen past

4. Verdeel bakken over verdiepingen – nooit alle bakken in dezelfde kamer

5. Observeer het kattengedrag – wie blokkeert wie?

Wanneer professionele hulp?

Bij ernstige spanningen tussen katten kan een erkende kattengedragstherapeut helpen. Signalen dat het uit de hand loopt:

• Vechtpartijen met verwondingen

• Een kat die zich volledig terugtrekt

• Aanhoudend plassen op allerlei plekken ondanks alle aanpassingen

---

Zo leer je je kitten wél netjes in de kattenbak plassen

Geduld, herhaling en positieve bekrachtiging zijn de sleutel tot succesvolle zindelijkheidstraining. Met de juiste aanpak ontwikkelen de meeste gezonde kittens binnen enkele weken een betrouwbare routine.

Stap-voor-stap trainingsplan

Stap 1: Timing is alles Breng je kitten naar de bak:

• Direct na het wakker worden

• Na elke maaltijd

• Na het drinken

• Na een speelsessie

• Als je ziet dat het begint te snuffelen of cirkelen

Stap 2: Blijf erbij Blijf rustig in de buurt. Niet staren of druk uitoefenen, maar aanwezig zijn. Voor meer informatie over gemak en hygiëne rondom katten, lees verder.

Stap 3: Beloon succes Als je kitten plast of poept:

• Prijs zachtjes met je stem

• Geef eventueel een klein snoepje

• Laat je kitten rustig de bak verlaten

Stap 4: Bouw langzaam uit Begin met één kamer waar de bak altijd zichtbaar is. Wil je de kattenbak meenemen voor onderweg of tijdens het reizen, lees dan de beste tips voor het gebruik van de auto kattenbak in jouw voertuig. Breid pas uit naar andere kamers als het weken goed gaat.

Wat je nooit moet doen

• Geen neus door de plas duwen – dit veroorzaakt angst en maakt het erger

• Niet schreeuwen of straffen – je kitten begrijpt niet waarom je boos bent

• Niet oppakken en in de bak zetten als straf – de bak wordt dan een negatieve plek

Houd een plaslogboek bij

Een simpel dagboekje helpt patronen te ontdekken:

Datum	Tijd	Locatie	Bak of ongeluk?	Opmerkingen
15/1	08:00	Woonkamer	Ongeluk	Net wakker, bak te ver
15/1	10:30	Keuken	Bak	Na eten, zelf gegaan

Na een week zie je vaak duidelijke patronen: bepaalde tijden, plekken of situaties die problemen veroorzaken.

Realistische verwachtingen

Met de basis op orde (kat gezond, bak schoon, juiste plek, geen stress) worden de meeste kittens binnen 2-4 weken betrouwbaar zindelijk. Wees niet ontmoedigd door een enkel ongelukje – dat hoort erbij.

---

Wanneer moet je professionele hulp inschakelen?

Aanhoudend in huis plassen bij een kitten mag nooit worden genegeerd, zeker niet als het langer dan 1-2 weken speelt ondanks alle aanpassingen die je hebt gedaan. Wanneer een kitten aanhoudend in huis plast, is dit voor de katteneigenaar een duidelijk signaal om professionele hulp te zoeken.

Opnieuw naar de dierenarts

Ga terug naar de dierenarts als:

• Klachten veranderen of verergeren

• Je kitten vaker plast dan normaal

• Er lethargie of verminderde eetlust optreedt

• Je kitten goed voelt maar toch blijft falen

• Er andere symptomen bijkomen

Zelfs als het eerste onderzoek niets opleverde, kan er alsnog een medische oorzaak zijn die later aan het licht komt.

Kattengedragstherapeut

Bij complexe gedragsproblemen of heftige stress kan een erkende kattengedragstherapeut uitkomst bieden. Zoek iemand met:

• Ervaring met kittens onder de 6 maanden

• Kennis van kattengedrag en lichaamstaal

• Positieve trainingsmethoden

Voorbereiding op consulten

Neem mee naar je afspraak:

• Video’s van het gedrag bij de bak

• Foto’s van de plasplekken in huis

• Overzicht van soort vulling en type bakken

• Je plaslogboek met tijden en locaties

• Informatie over voeding en waterinname

Bemoedigende boodschap

De combinatie van medische controle, goede inrichting van de kattenbak en consequente zachte training zorgt er in de meeste gevallen voor dat je kitten binnen enkele weken weer netjes in de kattenbak gaan. Met 95% succespercentage bij optimale inrichting binnen 12 weken, is er alle reden voor optimisme.

---

Belangrijkste punten

• Een kitten dat niet in de kattenbak plast is niet stout – er is altijd een oorzaak te achterhalen

• Sluit eerst een medische oorzaak uit bij de dierenarts voordat je aan training begint

• Gebruik meerdere open, lage bakken met zachte, ongeparfumeerde vulling

• Plaats bakken op een rustige plek, dichtbij waar je kitten speelt en slaapt

• Houd de kattenbak schoon – minimaal 1-2 keer per dag scheppen

• Straf nooit, maar beloon gewenst gedrag met zachte stem en snoepjes

• Bij meerdere katten: volg de n+1 regel voor aantal bakken

• Hormoongedrag (sproeien, krolsheid) vraagt om tijdig castreren of steriliseren

• Schakel professionele hulp in als problemen langer dan 1-2 weken aanhouden

Aan de slag

Je kitten verdient de beste start. Begin vandaag nog:

1. Controleer of je genoeg bakken hebt op de juiste plekken

2. Check of de vulling geschikt is voor jonge kittens

3. Plan een dierenartsconsult als je twijfelt over de gezondheid

4. Start met het plaslogboek om patronen te ontdekken

Met geduld, begrip en de juiste aanpak wordt ook jouw kitten een kattenbakkampioen. Succes!